Με αφορμή την ταινία του Γιάννη Σμαραγδή, “Καποδίστριας” (2025)

Εισαγωγή 

Ο κινηματογράφος έχει συχνά στραφεί σε σημαντικά ιστορικά γεγονότα, τα οποία οι δημιουργοί μεταφέρουν στη μεγάλη οθόνη, είτε μέσα από τεκμηριωμένες, σχεδόν ντοκιμαντερίστικες, προσεγγίσεις είτε μέσα από μυθοπλαστικές αφηγήσεις που αξιοποιούν το ιστορικό πλαίσιο ως δραματικό υπόβαθρο. Η σχέση ανάμεσα στην ιστορία και την κινηματογραφική αναπαράσταση παραμένει ένα πεδίο ιδιαίτερου ενδιαφέροντος, καθώς αποκαλύπτει τόσο τις αισθητικές επιλογές των σκηνοθετών όσο και τις πολιτισμικές ανάγκες της εποχής παραγωγής κάθε έργου. 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’  

 

Η σχέση που διατηρούν με την Ιστορία οι σκηνοθέτες που γυρίζουν ταινίες με ιστορικό περιεχόμενο.  

 

Οι σκηνοθέτες ιστορικών ταινιών λειτουργούν συχνά ως «ενδιάμεσοι» μεταξύ της ακαδημαϊκής γνώσης και της λαϊκής κουλτούρας, διαμορφώνοντας μια σχέση με την Ιστορία που ισορροπεί ανάμεσα στην τεκμηρίωση και τη δραματουργία.  

Η σχέση αυτή χαρακτηρίζεται από τις εξής παραμέτρους: 

1. Η Ιστορία ως «Αισθητική Εμπειρία» 

Οι σκηνοθέτες συχνά δίνουν προτεραιότητα στην «αίσθηση αυθεντικότητας» (authenticity feeling) παρά στην απόλυτη ακρίβεια. Χρησιμοποιούν κοστούμια, σκηνικά και μουσική για να δημιουργήσουν έναν κόσμο που «φαίνεται» αληθινός, πείθοντας τον θεατή ότι «βιώνει» το παρελθόν. Για πολλούς δημιουργούς, αν μια ταινία μοιάζει οπτικά με την εποχή της, τότε θεωρείται ιστορικά επιτυχημένη.  

2. Δραματουργική Ελευθερία vs. Ιστορική Αλήθεια 

Οι κινηματογραφιστές δεν είναι ιστορικοί, αλλά αφηγητές. Συχνά υιοθετούν την «καλλιτεχνική άδεια» για να:  

• Απλοποιήσουν περίπλοκα γεγονότα για χάρη της ροής. 

• Εξιδανικεύσουν ή να δαιμονοποιήσουν πρόσωπα για να δημιουργήσουν σαφείς πρωταγωνιστές και ανταγωνιστές. 

• Μετατρέψουν την Ιστορία σε μύθο ή προπαγάνδα, ειδικά σε περιόδους πολιτικής έντασης.  

3. Η Ταινία ως «Μάρτυρας» της Εποχής της 

Μια σημαντική πτυχή είναι ότι οι σκηνοθέτες, συνειδητά ή μη, αντικατοπτρίζουν στις ιστορικές τους ταινίες τις ανησυχίες του παρόντος. Έτσι, η ταινία λειτουργεί περισσότερο ως μάρτυρας της εποχής που γυρίστηκε (π.χ. πώς βλέπουμε το 1821 σήμερα) παρά ως αντικειμενικό παράθυρο στο παρελθόν.  

4. Η Ιστορία ως Έμπνευση για Διάλογο 

Παρά τις ανακρίβειες που συχνά ενοχλούν τους ιστορικούς, πολλοί σκηνοθέτες θεωρούν ότι η δουλειά τους είναι επιτυχημένη αν κεντρίσει το ενδιαφέρον του κοινού να αναζητήσει την «πραγματική» Ιστορία μετά την προβολή.  

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’ 

Καποδίστριας (Σμαραγδής) 

Ο πολύ σημαντικός κοινωνιολόγος του κινηματογράφου, Pierre Sorlin, υποστηρίζει πως “Ταινία είναι ό,τι βλέπει ο θεατής... ο σκηνοθέτης όμως είναι αυτός που του δίνει θέση για να δει”, επισημαίνοντας στη συνέχεια να μένουμε μακριά από βεβαιότητες. 

Στην περίπτωση του Γιάννη Σμαραγδή και της ταινίας του για τον Ιωάννη Καποδίστρια (η οποία κυκλοφόρησε στις αίθουσες τα Χριστούγεννα του 2025), η σχέση με την Ιστορία είναι βαθιά βιογραφική και συμβολική.  

Ο σκηνοθέτης αντιμετωπίζει τον Καποδίστρια όχι απλώς ως πολιτικό πρόσωπο, αλλά ως έναν «φορέα φωτός» και «θείο όργανο». Η προσέγγισή του χαρακτηρίζεται από:  

• Εστίαση στη Θυσία: Η ταινία επικεντρώνεται στην εσωτερική φιλοσοφία και την αυτοθυσία του πρώτου Κυβερνήτη, ο οποίος παραμερίζει πλούτη και προσωπική ευτυχία για την πατρίδα. 

• Συνειδητή χρήση Μυθοπλασίας: Ο Σμαραγδής έχει δηλώσει δημόσια ότι χρησιμοποίησε «συνειδητά ψέματα» ή δραματουργικές αποκλίσεις στην ταινία για να εξυπηρετήσει την ανώτερη αλήθεια του έργου. 

• Πολιτιστική Ταυτότητα: Η ταινία αποτέλεσε πεδίο έντονου διαλόγου για την ελληνική ταυτότητα, με ορισμένους κριτικούς να τη θεωρούν «πνευματικό-εθνικό μανιφέστο» και άλλους να ασκούν κριτική για την ιστορική της ακρίβεια. 

• Αισθητική Αυθεντικότητα: Η παραγωγή επένδυσε σε γυρίσματα σε ιστορικούς χώρους (Κέρκυρα, Ναύπλιο, Ελβετία, Ρουμανία) και σε μουσική του Μίνου Μάτσα, επιδιώκοντας να αναπαραστήσει το κλίμα των αρχών του 19ου αιώνα.  

Η ταινία σημείωσε μεγάλη εισπρακτική επιτυχία, ξεπερνώντας τα 700.000 εισιτήρια έως τον Ιανουάριο του 2026, γεγονός που δείχνει την ανάγκη του κοινού για επαφή με την ιστορική βιογραφία, έστω και μέσα από το πρίσμα της καλλιτεχνικής ερμηνείας. 

 

Αποδοχή και πρόσληψη 

Η ταινία «Καποδίστριας» αποτέλεσε σημείο έντονης αντιπαράθεσης, διχάζοντας κοινό, κριτικούς και ιστορικούς. Ενώ στις αίθουσες σημειώθηκε κοσμοσυρροή, το περιεχόμενο προκάλεσε συζητήσεις για τα όρια μεταξύ ιστορικής αλήθειας και καλλιτεχνικής μυθοπλασίας.  

1. Οι Αντιδράσεις των Ιστορικών 

Πολλοί ιστορικοί εξέφρασαν επιφυλάξεις για την ιδεολογική τοποθέτηση της ταινίας:  

• Εξιδανίκευση: Η ταινία παρουσιάζει τον Καποδίστρια ως έναν «Άγιο» της πολιτικής, παραλείποντας τις πολιτικές συγκρούσεις και τον αυταρχισμό που του καταλόγιζαν οι αντίπαλοί του. 

• Μεταφυσικά Στοιχεία: Η προσθήκη «θείων οραμάτων» και μεταφυσικών τόνων θεωρήθηκε ότι αποδυναμώνει την ιστορική βαρύτητα της προσωπικότητάς του, μετατρέποντάς τον από πολιτικό ηγέτη σε θρησκευτικό σύμβολο. 

• Απλουστεύσεις: Κάποιοι κριτικοί υποστήριξαν ότι η ταινία «αδικεί» τον Καποδίστρια, καθώς δεν αναδεικνύει το βάθος της διπλωματικής του σκέψης, αλλά εστιάζει στη θυσία του με έναν τρόπο που αγγίζει τα όρια του λαϊκισμού.  

 

2. Η Απόδοση των Προσώπων 

• Ιωάννης Καποδίστριας (Αντώνης Μυριαγκός): Η ερμηνεία του χαρακτηρίστηκε «υπερβατική» και «εσωτερική», καταφέρνοντας να αποδώσει την αξιοπρέπεια και το «εσωτερικό φως» του Κυβερνήτη. 

• Μέτερνιχ (Finbar Lynch): Η «διπλωματική μονομαχία» του Lynch με τον Μυριαγκό θεωρήθηκε από τις καλύτερες στιγμές της ταινίας. Ωστόσο, υπήρξαν ενστάσεις ότι ο Μέτερνιχ αποδόθηκε ως μια «καρικατούρα» κακού, στερούμενος του ιστορικού βάθους που είχε ως αρχιτέκτονας της ευρωπαϊκής πολιτικής. 

• Θεόδωρος Κολοκοτρώνης: Η απεικόνιση του «Γέρου του Μοριά» δέχθηκε κριτική, καθώς σε ορισμένες σκηνές θεωρήθηκε ότι πλησιάζει τα όρια της καρικατούρας παρά του θρυλικού στρατηγού.  

 

3. Η Απάντηση του Σκηνοθέτη 

Ο Γιάννης Σμαραγδής, απαντώντας στις αρνητικές κριτικές, δήλωσε χαρακτηριστικά «αυτοί χάνουν», τονίζοντας ότι η ταινία του δεν είναι ιστορικό ντοκιμαντέρ αλλά ένα «πνευματικό μανιφέστο» που στοχεύει να συγκινήσει και να ενώσει τον ελληνισμό.  

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’ 

 

Συγκριτική προσέγγιση του Καποδίστρια  με άλλες ιστορικές βιογραφίες του Σμαραγδή 

El Greco 

Η σύγκριση μεταξύ των ταινιών «El Greco» (2007) και «Καποδίστριας» (2025) αποκαλύπτει τη σταθερή κινηματογραφική φιλοσοφία του Γιάννη Σμαραγδή: την προσέγγιση της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα του «πνευματικού φωτός» και της «ελληνικής ψυχής». 

1. Ο Ηρωισμός ως «Εσωτερικό Φως» 

Και στις δύο ταινίες, οι πρωταγωνιστές δεν αντιμετωπίζονται απλώς ως ιστορικά πρόσωπα, αλλά ως σύμβολα. 

• Στο El Greco, ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος είναι ο καλλιτέχνης που μάχεται το «σκοτάδι» της Ιεράς Εξέτασης για να υπερασπιστεί την ελευθερία της τέχνης του. 

• Στον Καποδίστρια, ο Κυβερνήτης παρουσιάζεται ως ο «φορέας του φωτός» που θυσιάζεται για τη δημιουργία ενός κράτους με ήθος 

 

2. Ιστορική Αλήθεια vs. Μυθοπλασία 

Ο Σμαραγδής χρησιμοποιεί την Ιστορία ως καμβά για να αναδείξει πανανθρώπινες αξίες, συχνά εις βάρος της απόλυτης ακρίβειας: 

• Στο El Greco, η ταινία βασίστηκε σε μυθιστορηματική βιογραφία, επινοώντας στοιχεία (όπως η σχέση του με τη Φραντζέσκα ή η σύγκρουση με τον Νίνιο ντε Γκεβάρα) για να ενισχύσει το δράμα. 

• Στον Καποδίστρια, οι κριτικοί κατηγόρησαν τον σκηνοθέτη για «αγιογραφία», υποστηρίζοντας ότι η ταινία παραλείπει τις γκρίζες ζώνες της πολιτικής του δράσης και του αποδίδει μια «χριστοειδή» υπόσταση.  

3. Αισθητική και Παραγωγή 

Η σχέση του με το παρελθόν είναι κυρίως οπτική: 

• Και οι δύο ταινίες επενδύουν σε εντυπωσιακά κοστούμια και σκηνικά για να «βυθίσουν» τον θεατή στην εποχή. 

• Η μουσική παίζει καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία συγκίνησης, με τον Βαγγέλη Παπαθανασίου στο El Greco και τον Μίνο Μάτσα στον Καποδίστρια να υπογραμμίζουν τον επικό χαρακτήρα των έργων.  

4. Η Υποδοχή από το Κοινό 

Παρά τις επιφυλάξεις των ιστορικών και τις αρνητικές κριτικές (που στο Καποδίστριας έφτασαν να χαρακτηρίζουν το σενάριο ως «γραμμένο από τη Wikipedia»), οι ταινίες του Σμαραγδή καταφέρνουν να συγκινήσουν το ευρύ κοινό. Ο ίδιος θεωρεί ότι το έργο του λειτουργεί ως «γιατρικό» για την εθνική αυτοπεποίθηση των Ελλήνων.  

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ’ 

Καζαντζάκης 

Στην ταινία «Καζαντζάκης» (2017), ο Γιάννης Σμαραγδής ολοκληρώνει μια άτυπη τριλογία προσωπικοτήτων (μαζί με τους El Greco και Καποδίστρια), όπου η Ιστορία υποχωρεί μπροστά στο «πνευματικό ταξίδι». 

Η σχέση της ταινίας με την ιστορική πραγματικότητα και τον βίο του συγγραφέα κινείται στους εξής άξονες: 

1. Η Ιστορία ως «Εσωτερική Διαδρομή» 

Αντί για μια γραμμική ιστορική καταγραφή των γεγονότων της εποχής, ο σκηνοθέτης εστιάζει στην υπαρξιακή αναζήτηση του Νίκου Καζαντζάκη. Το ιστορικό πλαίσιο (πόλεμοι, πολιτικές αναταράξεις) λειτουργεί μόνο ως φόντο για να αναδειχθεί η πάλη του συγγραφέα με τον Θεό, την ελευθερία και τον θάνατο. 

2. Η Κριτική για την «Αποστείρωση» 

Όπως συνέβη και στον Καποδίστρια, οι ιστορικοί και οι μελετητές του έργου του Καζαντζάκη άσκησαν κριτική για: 

• Την έλλειψη σκοτεινών πλευρών: Ο Καζαντζάκης παρουσιάζεται σχεδόν ως ασκητική μορφή, ενώ παραλείπονται οι έντονες αντιφάσεις του και οι ιδεολογικές του μεταστροφές (π.χ. η σχέση του με τον κομμουνισμό ή τον νιτσεϊσμό αποδίδεται επιδερμικά). 

• Την ωραιοποίηση: Η ταινία χαρακτηρίστηκε από μέρος της κριτικής ως μια «τουριστική» εκδοχή της Κρήτης και της ιστορίας, δίνοντας βάρος στην ομορφιά των τοπίων και λιγότερο στο βάθος του λόγου του συγγραφέα. 

3. Σύγκριση με El Greco και Καποδίστρια 

• Ο Ανταγωνιστής: Ενώ στον El Greco έχουμε την Ιερά Εξέταση και στον Καποδίστρια τον Μέτερνιχ, στον Καζαντζάκη ο «ανταγωνιστής» είναι η φθορά και η στενοκεφαλιά των θεσμών (Εκκλησία, Ακαδημία) που τον πολέμησαν. 

• Η Μουσική: Ο Μίνως Μάτσας επενδύει και εδώ την ιστορική ατμόσφαιρα, προσπαθώντας να προσδώσει το δέος που απαιτεί μια βιογραφία τέτοιου βεληνεκούς. 

4. Η Σχέση με τις Πηγές 

Η ταινία βασίζεται στο αυτοβιογραφικό έργο «Αναφορά στον Γκρέκο». Ο Σμαραγδής επιλέγει να ακολουθήσει την υποκειμενική ματιά του ίδιου του δημιουργού για τη ζωή του, κάτι που του δίνει την ελευθερία να ξεφύγει από την «ψυχρή» ιστορική τεκμηρίωση και να περάσει στη σφαίρα του μύθου. 

Συνοψίζοντας, ο Σμαραγδής και στις τρεις ταινίες χρησιμοποιεί την Ιστορία όχι για να διδάξει γεγονότα, αλλά για να προτείνει πρότυπα ήθους. 

5. Η Σύγκριση των Ερμηνειών 

• Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος (Καζαντζάκης): Ο Παπασπηλιόπουλος κλήθηκε να αποδώσει έναν άνθρωπο του πνεύματος σε διαρκή υπαρξιακή ανησυχία. Η ερμηνεία του ήταν περισσότερο εξωστρεφής, εστιάζοντας στο «πάθος» και την οδύνη της δημιουργίας, ακολουθώντας την «Κρητική Ματιά» του συγγραφέα. 

• Αντώνης Μυριαγκός (Καποδίστριας): Σε αντίθεση με τον Καζαντζάκη, ο Μυριαγκός υιοθέτησε μια εσωτερική και ασκητική προσέγγιση. Ο Καποδίστριας του Σμαραγδή είναι ένας «πολιτικός μοναχός», με την ερμηνεία να βασίζεται στη δωρικότητα και το «εσωτερικό φως».  

Και οι δύο ηθοποιοί μετατράπηκαν σε «δοχεία» της ιδέας που ήθελε να μεταφέρει ο σκηνοθέτης, παρά σε χαρακτήρες με ανθρώπινες αδυναμίες, γεγονός που δίχασε την κριτική. 

6. Η Στάση της Διεθνούς Εταιρείας Φίλων Νίκου Καζαντζάκη (ΔΕΦΝΚ) 

Η ΔΕΦΝΚ και ο πρόεδρός της, Γιώργος Στασινάκης, διατήρησαν μια υποστηρικτική αλλά διακριτική στάση. Η Εταιρεία είδε στην ταινία ένα μέσο για την παγκόσμια προβολή του έργου του Καζαντζάκη, παρά τις όποιες καλλιτεχνικές ενστάσεις για την ιστορική ακρίβεια.  

• Θετικά: Εκτίμησαν ότι η ταινία αναδεικνύει τις μεταφυσικές αναζητήσεις του συγγραφέα και τις τοποθεσίες που τον ενέπνευσαν (Κρήτη, Αίγινα, Ελβετία). 

• Αρνητικά: Μερίδα μελετητών θεώρησε ότι η ταινία «αποστείρωσε» τον Καζαντζάκη, αφαιρώντας τις πολιτικές του αντιφάσεις και τη σχέση του με τον μηδενισμό, παρουσιάζοντάς τον ως μια σχεδόν «αγιογραφημένη» μορφή.  

Συνολικά, ο Σμαραγδής επιλέγει να αντιμετωπίζει τους ήρωές του ως «κίονες του ελληνικού πνεύματος», κάτι που τον φέρνει συχνά σε σύγκρουση με τους ιστορικούς που αναζητούν την τεκμηρίωση, αλλά τον συνδέει με ένα κοινό που αναζητά την εθνική ανάταση.  

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε’ 

1. Καποδίστριας-Διεθνείς κριτικές 

Η παγκόσμια πρεμιέρα του «Καποδίστρια» στο Museum of the Moving Image στη Νέα Υόρκη (Νοέμβριος 2025) ανέδειξε ένα ενδιαφέρον χάσμα μεταξύ της συναισθηματικής πρόσληψης της Ομογένειας και της αυστηρής ανάλυσης των κριτικών στην Ελλάδα.  

2. Η Υποδοχή στην Ομογένεια (Νέα Υόρκη) 

Για τους Έλληνες του εξωτερικού, η ταινία λειτούργησε ως «εθνικό προσκλητήριο»:  

• Συγκίνηση & Ταυτότητα: Πολλοί θεατές αποχώρησαν με δάκρυα στα μάτια, θεωρώντας το έργο έναν φόρο τιμής στις αξίες και το ήθος που πρέπει να διέπουν τον Ελληνισμό. 

• Συμβολική Βάπτιση: Ο Σμαραγδής επέλεξε τη Νέα Υόρκη για την πρεμιέρα ως ένδειξη ευγνωμοσύνης, καθώς η ταινία ολοκληρώθηκε εν μέρει μέσω crowdfunding από την Ομογένεια, όταν αντιμετώπισε δυσκολίες χρηματοδότησης στην Ελλάδα. 

• Πνευματικότητα: Στις ΗΠΑ η ταινία προβλήθηκε περισσότερο ως μια «πνευματική βιογραφία» παρά ως ιστορικό δράμα, με το κοινό να ταυτίζεται με τη θυσία του Κυβερνήτη.  

3. Η Κριτική στην Ελλάδα 

Στην Ελλάδα, η ταινία μετατράπηκε σε «πολιτιστικό σημείο ανάφλεξης», με την κριτική να είναι συχνά συντριπτική:  

• «Σενάριο από τη Wikipedia»: Οι Έλληνες κριτικοί στάθηκαν στις ιστορικές ανακρίβειες και την έλλειψη βάθους, χαρακτηρίζοντας το αποτέλεσμα ως «αγιογραφικό» και «μονοδιάστατο». 

• Τεχνικές Αδυναμίες: Υπήρξαν έντονες παρατηρήσεις για «τηλεοπτική αισθητική», κακές μεταβάσεις και «καρικατουρίστικη» απόδοση των εχθρών του Καποδίστρια (όπως ο Μέτερνιχ που συγκρίθηκε με κακό της Disney). 

• Ιδεολογική Σύγκρουση: Ενώ το κοινό την αγκάλιασε (ξεπερνώντας τα 720.000 εισιτήρια), οι κριτικοί την κατηγόρησαν για λαϊκισμό και «μελοδραματικό μανιχαϊσμό» (άσπρο-μαύρο).  

 

4. Οι Δύο Πρωταγωνιστές: Παπασπηλιόπουλος vs Μυριαγκός 

Σε επίπεδο ερμηνείας, η διεθνής και η εγχώρια κριτική συμφώνησαν σε ένα σημείο: 

• Ο Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος (Καζαντζάκης) απέδωσε έναν ήρωα σε διαρκή υπαρξιακή κίνηση και πάθος. 

• Ο Αντώνης Μυριαγκός (Καποδίστριας) επαινέθηκε για την «απίστευτη ομοιότητα» και τη δωρική, ήρεμη παρουσία του, αν και το σενάριο δεν του επέτρεψε να αναδείξει την πολυπλοκότητα του πολιτικού ηγέτη. 

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ’ 

1. Οι Ιστορικές Ανακρίβειες που «Άναψαν Φωτιές» 

Οι αντιδράσεις για τον «Καποδίστρια» επικεντρώθηκαν στο χάσμα μεταξύ της καλλιτεχνικής «αγιογραφίας» και της ιστορικής πραγματικότητας, με τη μουσική να λειτουργεί ως η συνδετική ύλη που «επέβαλε» το συναίσθημα. 

Οι ιστορικοί εστίασαν σε τρία κύρια σημεία όπου ο Σμαραγδής επέλεξε τον μύθο έναντι της τεκμηρίωσης: 

• Η Δαιμονοποίηση των Αντιπάλων: Η ταινία παρουσιάζει τους Μαυρομιχαλαίους και την αντιπολίτευση της Ύδρας σχεδόν ως «πράκτορες του σκότους», παραλείποντας τα σύνθετα αίτια της σύγκρουσης (τοπικά προνόμια, οικονομικά αιτήματα) και τις δημοκρατικές διεκδικήσεις της εποχής. 

• Ο «Αλάθητος» Κυβερνήτης: Αποσιωπήθηκε ο συγκεντρωτισμός και η αναστολή του Συντάγματος από τον Καποδίστρια, κινήσεις που ιστορικά θεωρούνται αμφιλεγόμενες. Στην ταινία, ο Κυβερνήτης εμφανίζεται να δρα με θεϊκή καθοδήγηση, στερώντας του την ιδιότητα του πολιτικού που παίρνει δύσκολες αποφάσεις. 

• Η Σκηνή της Δολοφονίας: Αν και οπτικά εντυπωσιακή, η σκηνή επικρίθηκε για μελοδραματισμό που θυμίζει θρησκευτικό μαρτύριο, παρά μια πολιτική δολοφονία με συγκεκριμένο παρασκήνιο, όπως περιγράφεται στα ιστορικά αρχεία. 

 

2. Η Μουσική του Μίνου Μάτσα 

Ο Μίνος Μάτσας, μετά τη συνεργασία του στον Καζαντζάκη, ανέλαβε να «ντύσει» τον Καποδίστρια με ένα σκορ που κινείται ανάμεσα στην ευρωπαϊκή κλασική παράδοση και την ελληνική εσωτερικότητα: 

• Λειτουργικός Ρόλος: Η μουσική δεν συνοδεύει απλώς τις εικόνες, αλλά καθοδηγεί το συναίσθημα του θεατή, καλύπτοντας συχνά τα σεναριακά κενά. Εκεί που η ιστορία σιωπά, η μουσική υπογραμμίζει το «θείο» και το «ηρωικό». 

• Το Θέμα του Καποδίστρια: Χρησιμοποιεί έγχορδα και πιάνο για να αποδώσει τη μοναξιά του ηγέτη, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα μελαγχολίας που ταιριάζει στη δωρική ερμηνεία του Αντώνη Μυριαγκού. 

• Αντίστιξη: Σε αντίθεση με το επικό ύφος του Βαγγέλη Παπαθανασίου στο El Greco, ο Μάτσας προτίμησε μια πιο ελεγειακή προσέγγιση, εστιάζοντας στην επικείμενη θυσία του ήρωα. 

 

Συνοψίζοντας, η ταινία χρησιμοποιεί τη μουσική για να επικυρώσει τη δική της «αλήθεια», ακόμη και όταν αυτή συγκρούεται με τα επίσημα ιστορικά στοιχεία. 

 

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ 

Ολοκληρώνοντας, ο Γιάννης Σμαραγδής δεν λειτουργεί ως ιστορικός μελετητής, αλλά ως «αγιογράφος» του κινηματογράφου. Η σχέση του με την Ιστορία είναι εργαλειακή: χρησιμοποιεί το παρελθόν όχι για να αναλύσει γεγονότα, αλλά για να κατασκευάσει εθνικά και πνευματικά σύμβολα. 

Στις ταινίες του (El Greco, Καζαντζάκης, Καποδίστριας), η ιστορική ακρίβεια υποχωρεί μπροστά στο «συναίσθημα της αλήθειας». Παρά τις σφοδρές αντιδράσεις των κριτικών για τις απλουστεύσεις και τον μελοδραματισμό, η τεράστια προσέλευση του κοινού αποδεικνύει ότι υπάρχει μια βαθιά ανάγκη για ηρωικά πρότυπα και μια «μεταφυσική» ανάγνωση της ελληνικής διαδρομής. 

Όπως ο ίδιος ο σκηνοθέτης αναφέρει συχνά στις συνεντεύξεις του, στόχος του είναι το έργο του να λειτουργήσει ως «βάλσαμο» για την ψυχή του θεατή, μετατρέποντας την Ιστορία από ψυχρή καταγραφή σε ζωντανό μύθο.